Αρχική > Ανθρωπολογικά, Ελληνο/vs./Γερμανικά, Πολιτικά > Αμοιβαιοποίηση πολιτισμού

Αμοιβαιοποίηση πολιτισμού

Είναι πιθανόν ότι στο μέλλον, όχι το πολύ μακρινό, θα έρθει μια εποχή, όπου τόσο ο ιστορικός όσο και ο ανθρωπολόγος του μέλλοντος θα διασκεδάζουν αφάνταστα μελετώντας την εποχή μας. Κοιτώντας πίσω στον χρόνο θα αντιμετωπίζουν τους Ευρωπαίους πολιτικούς του καιρού μας, ιδίως τους πιστούς θιασώτες του οράματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ως μια όχι ιδιαιτέρως βελτιωμένη εκδοχή του αλήστου μνήμης Βρετανού πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερ­λεν. Κεντρικής σημασίας σε αυτή την πιθανή αξιολόγηση ενδέχεται να παίξει ένα από κυρίαρχα θέματα συζήτησης στο πλαίσιο της κρίσης της ευρώ, αυτό της λεγόμενης αμοιβαιοποίησης του χρέους των χωρών της ευρωζώνης. Το γεγονός, δηλαδή, πως υπάρχουν στην Ευρώπη άνθρω­ποι, πολιτικοί, επιστήμονες (π.χ. οικονομολόγοι) και διανοητές, που πραγματικά πιστεύουν ότι θα μπορούσε ποτέ να υπάρξει αμοιβαιοποίηση οποιουδήποτε χρέους ανάμεσα στην γερμανό­φωνη κεντρική Ευρώπη και οποιονδήποτε άλλον στον μικρό μας πλανήτη, ενδέχεται να αξιολο­γηθεί στο εγγύς μέλλον ως μια σχεδόν τσαμπερλένιων διαστάσεων διαπολιτισμική αφέλεια.

Πολλά χρόνια zusammen, αλλά στα σημαντικά πάντα getrennt…

Ο απροκατάληπτος από τον υπερβάλλοντα ευρωπαϊσμό παρατηρητής θα μπορούσε, φυσικά, καταρχάς ήδη να «διαβάσει» τα δεδομένα (και) αυτού του ζητήματος με έναν διαφορετικό τρόπο, ο οποίος συμβαίνει να επιβεβαιώνει – δυστυχώς ή ευτυχώς – την βασική οπτική που έχουμε αναπτύξει σε αυτό το ιστολόγιο. Στο ζήτημα των ευρωομολόγων η Ευρώπη έχει διχαστεί με έναν τρόπο απο­λύτως σύμφωνο προς την εσωτερική και ιστορική γλωσσοπολιτισμική της διαφοροποίηση: από την μια μεριά οι λατινογενείς χώρες (Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία), από την άλλη η γερμανόφωνη ζώνη. Θα είχε ίσως κάποια αξία να θυμίσει κανείς ότι η ίδια διαχωριστική γραμμή συναντάται σε πολλές περιπτώσεις και στο παρελθόν της Ευρώπης, π.χ. στην Ρωμαϊκή εποχή με τις περιοχές ανατολικώς του Ρήνου να μένουν κατ΄ ουσίαν εκτός της δυτικότερης ζώ­νης εκρωμαϊσμού-εκλατινισμού, αλλά και αργότερα, με αρκετές από τις γερμανικές περιοχές να διαμορφώνουν – συμπτωματικά προφανώς… – μια διαφορετική εκδοχή του χριστιανισμού (προτεσταντισμό) σε σχέση με τις λατινογενείς (καθολικισμός). Θα ήταν επί του παρόντος αρ­κετά τολμηρό να παρα­τηρήσει κανείς ότι η χαρακτηριστική αυτή διαχωριστική γραμμή απαντά και σε πολύ παλαιότε­ρες εποχές, τόσο παλαιές που η επίκλησή τους θα σκανδάλιζε σίγουρα τον παραδοσιακό ιστο­ρικό: κατά την 3η χιλιετία π.Χ., για παράδειγμα, δηλαδή την περίοδο της Τελι­κής Νεολιθικής στην κεντρική Ευ­ρώπη, η χαρακτηριστική διαλεκτική αντίθεση μεταξύ των δύο λεγόμενων Πολιτι­σμών των Κυ­πέλλων, αυτόν της Σχοινοει­δούς Κε­ρα­μεικής (αγγλ. Corded Ware, γερμ. Schnur­kera­mik, περ. 2800-2200 π.Χ.), ο οποίος χαρακτηρίζει κυρίως την κε­ντρική και ανατο­λική Ευ­ρώπη, και αυτόν των Κω­δωνο­ειδών Κυπέλλων (αγγλ. Bell Beaker, γερμ. Glo­ckenbecher, περ. 2600-2200 π.Χ.), ο οποίος απαντά στο κεντρικό και δυ­τικό τμήμα της ηπείρου, μοιάζει να αντα­νακλά μια πολιτι­σμική διαφοροποίηση με ύποπτα παραπλήσιες γεωγραφικές συντεταγμένες.

Το πραγματικά τραγικό είναι, όμως, ότι οι ανωτέρω παρατηρήσεις – και ιδίως αυτή για τους Πολιτισμούς των Κυπέλλων, στους οποίους θα αναφερθούμε πιο αναλυτικά κάποια στιγμή στο μέλλον – δεν είναι καν αναγκαίες για την κατανόηση του ζητήματος. Είναι μεν πάντοτε χρήσιμο, αλλά όχι και απολύτως απαραίτητο να καταφύγει κανείς στην μελέτη του παρελθόντος, προκει­μένου να αντιληφθεί πράγματα, τα οποία διδάσκει η άμεση, συστηματική και κυρίως απροκα­τάληπτη εμπειρία. Είναι προφανές ότι οι ευρωπαϊστές πολιτικοί και οικονομικοί ηγήτορες των νότιων χωρών της Ευρώπης – και σε κάθε περίπτωση της Ελλάδας – δεν έχουν συζητήσει ποτέ με μερικές κατηγορίες συνηθισμένων ανθρώπων, π.χ. με ξένους φοιτητές ή εργαζομένους που έχουν αρκετή εμπειρία της ζωής στην Γερμανία. Κατά συνέπεια, δεν έχουν ακούσει τίποτα για παντρε­μένα ζευγάρια Γερμανών, που μετά από πολλά χρόνια γάμου πληρώνουν χωριστά στο εστιατό­ριο, ή ύστερα από δεκαετίες αρμονικού έγγαμου βίου διατηρούν ακόμη χωριστούς τρα­πεζικούς λογαριασμούς. Θα άξιζε, μάλιστα, να παρατηρήσει κανείς την ίδια την Angela Kasner-Merkel-Sauer σε κάποια βραδινή έξοδο με τον σύζυγό της για να διαπιστώσει ποια ακριβώς εί­ναι η…μέθοδος πληρωμής και αν τουλάχιστον σε αυτή την περίπτωση υπάρχει η τάση για…αμοιβαιοποίηση του πληρω­τέου λογαριασμού. Διότι, αν έντρομος διαπιστώσει κανείς ότι δεν υπάρχει ούτε εδώ, τότε θα αρχίζει να αντιλαμβάνεται πόσο ουτοπική είναι η προοπτική της αμοιβαιοποίησης των χρεών σε πα­νευρωπαϊκό επίπεδο.

Η κατάληξη της τραγικής πλάνης για τους υποστηρικτές του ευρωπαϊ­κού οράματος στην προ­κειμένη περίπτωση είναι να ενστερνιστούν εν τέλει τις γερμανικές εξηγήσεις περί του εν λόγω ζητήματος. Ακούγοντας, δηλαδή, τους Γερμανούς αξιωματούχους να επιμένουν στην άποψη ότι τα ευρωομόλογα είναι «δομικό και επικίνδυνο λάθος» ή «λανθασμένη στρατη­γική» για την Ευρώπη, να αναζητήσουν την λογική βάση του επιχειρήματος, επισημαίνοντας ταυτόχρονα ότι, όπως και να το κάνουμε, η κατάσταση των οικονομικών στις νότιες χώρες εί­ναι τέτοια που ως έναν βαθμό δικαιολογημένα αποθαρρύνει τους Βορείους ως προς την ιδέα αμοιβαιοποίησης των χρεών. Στην επιστήμη υπάρχει, βεβαίως, μια μέθοδος που προστατεύει συνήθως από τέτοιου είδους πλάνες και θα άξιζε να εφαρμοστεί και εδώ: λέγεται κριτική πηγών (γερμ. Quellenkritik). Θα ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικό αν ένας δημοσιογράφος – ανάλογης παρρησίας με τον Ιρλανδό δημοσιογράφο Vincent Browne, ο οποίος εξευτέλισε πρόσφατα τον Klaus Masuch – έθετε σε έναν Γερμανό αξιωματούχο το εξής ερώτημα: «ο λό­γος που είστε αντίθετοι στα ευρωομόλογα είναι συγκεκρι­μένες οικονομοτεχνικές εκτιμήσεις, βά­σει των οποίων συμπεραίνετε ότι η λύση αυτή θα αποβεί λανθασμένη για την Ευρώπη, ή επειδή εκπροσωπείτε έναν πολιτισμό, στο πλαίσιο του οποίου η αμοιβαιοποίηση του (όποιου) χρέους είναι γε­νικά και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες μια απολύ­τως ανυπόφορη και απορριπτέα ιδέα;». Ή, με λίγο διαφορετική διατύπωση: «είναι τα οικονομο­τεχνικά σας μοντέλα αυτά που καθορίζουν την στάση σας απέναντι στα ευρωομόλογα ή ο βα­θύτερος πολιτισμός σας αυτός που καθορίζει τα οικονομοτεχνικά σας μοντέλα;». Η έκφραση που θα έπαιρνε το πρόσωπο του ερω­τώμε­νου μετά από μια τέτοια ερώτηση – ανάλογη πιθα­νώς με αυτήν του Masuch μετά από τις ερωτήσεις του Ιρλανδού δημοσιογράφου – θα έπειθε ότι δεν μπορεί να υπάρ­ξει ποτέ αμοιβαιοποίηση οικονομικού χρέους, αν δεν προηγείται πρώτα μια αμοιβαιοποίηση πο­λιτισμού: όταν, δηλαδή, κι εμείς στον ευρωπαϊκό νότο γίνουμε «Ευρωπαίοι» και μετά από 30 χρόνια γά­μου πληρώνουμε χωριστά (γερμ. getrennt) στο εστιατό­ριο με χρήματα από τους επίσης χωριστούς μας τραπεζικούς λογαριασμούς, τότε θα έχουμε κά­νει σίγουρα ένα σημαντικό βήμα προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση…

  1. Δεν υπάρχουν σχόλια.
  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: