Αρχική > Ανθρωπολογικά, Ελληνο/vs./Γερμανικά, Πολιτικά > Vae victis: (επανα)διαπραγμάτευση με την ψευδαίσθηση

Vae victis: (επανα)διαπραγμάτευση με την ψευδαίσθηση

Το αποτέλεσμα των εκλογών της 6ης Μαΐου 2012 αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι συμβαίνει όταν το πλαίσιο, η συνάφεια (ή το context) των πραγμάτων αλλάζει ριζικά. Πολιτι­κές παρατάξεις, των οποίων οι θέσεις και γενικότερες συμπεριφορές σε άλλες εποχές ήταν συ­νυφα­σμένες με το «ακραίο», το «ανεύθυνο», το «επικίνδυνο» ή το «θέατρο του παραλόγου» βρέ­θηκαν ξαφνικά μέσα σε μια συνάφεια πολύ πιο ακραία και επικίνδυνη, πολύ πιο παράλογη και από το πιο παράλογο θέατρο του παραλόγου: στην γερμανικής κοπής ευρωζώνη και στην επί­σης γερ­μανικής εμπνεύσεως «στρατηγική» αντιμετώπισης της κρίσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κόμ­ματα, όπως ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, όχι μόνον εκμεταλλεύτηκαν την δίκαιη καταβαράθρωση των δύο ολέθριων κομμάτων εξουσίας, αλλά κατέληξαν αναπάντεχα να γί­νουν και οι φορείς των όποιων ελπίδων διατηρεί ακόμα ένα μεγάλο μέρος των πολιτών. Όσο για την Χρυσή Αυγή, παρά τον αναμφισβήτητο συσχετισμό της ανόδου της με το οξύ ζήτημα της λαθρομετανάστευσης, δύσκολα θα μπορούσε να μην σχολιάσει κανείς την χρονική σύμπτωση της δυναμικής της εμφάνισης με το απόγειο της γερμανικής ηγεμονίας στην ευρωζώνη. Σε πολλά πρόσωπα Γερμανών, και σίγουρα σε αυτό της Α. Μέρκελ, μπορεί κανείς να φανταστεί τις γκριμάτσες αμηχανίας – ανάλογες με αυτές ενός μικρού παιδιού που δεν έχει συναίσθηση των συνεπειών των πράξεών του – που ακολούθησαν την διαπίστωση ότι για κάποιον περίεργο λόγο η Γερμανία μοιάζει να προκαλεί και πάλι ό,τι νόμισε πως είχε αφήσει πίσω της για πάντα.

Ο πρόεδρος του Eurogroup με κουστούμι εποχής επαναδιαπραγματεύεται το μνημόνιο με τους μεσογειακούς υποτελείς του…

Εντούτοις, η πολύ χαρακτηριστική αυτή στρέβλωση των πολιτικών πραγμάτων στην Ελλάδα – κάτι σαν τις αλλοιώσεις που παθαίνει ένα άστρο όταν πλησιάζει μια μαύρη τρύπα – φαίνεται ότι δεν ήταν αρκετή για να διαλύσει τις ψευδαισθήσεις των βασικών πολιτικών δυνάμεων. Η γερμανική διδαχή της εμμονικής λιτότητας (αλληλένδετη, πάντοτε, και με την σχεδόν μηχανιστική εφαρ­μογή του δόγματος «τα δικά μου δικά μου και τα δικά σου δικά μου») θεωρείται ακόμα ως μια πολιτική ή στρατηγική (μία ανάμεσα σε άλλες προφανώς), ως μια τρέχουσα επιλογή και κατεύ­θυνση ή έστω ως ένα «κόλλημα» της γερμα­νικής ηγεσίας. Δύσκολα περνά από το μυαλό η υπο­ψία ότι στην πραγματικότητα δεν πρόκειται ούτε για μια πολιτική ούτε για μια στρατηγική, αλλά για έναν πολιτισμό, για έναν ολόκληρο τρόπο ζωής. Έναν πολιτισμό που η μεταφύτευσή του στην Μεσόγειο έχει τόσες πιθανότητες επι­τυχίας όσο και η εφαρμογή του προγράμματος «Ήλιος» στο Schleswig-Holstein…

Η διαπολιτισμική αυτή παρεξήγηση βρίσκεται στη βάση των δύο βασικών θέσεων-ψευδαισθή­σεων, στις οποίες τείνει να μοιραστεί το ελληνικό πολιτικό σύστημα: από την μια μεριά το «φιλο­ευρωπαϊκό» (και φιλομνημονιακό) μέτωπο, αποτελούμενο από την Ν.Δ., το ΠΑ.ΣΟ.Κ., την ΔΗΜ.ΑΡ. και τον εκτός Βουλής φιλελεύθερο χώρο, το οποίο θεωρεί ότι στόχος πρέπει να είναι η σταδιακή επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου εντός του ευρώ και εντός του ίδιου του μνημο­νιακού πλαισίου, όταν οι συνθήκες και οι συσχετισμοί στην Ευρώπη αλλάξουν κάπως επί το ευνοϊκώτερο. Από την άλλη μεριά υπάρχει το – σύμφωνα με τους προηγούμενους «αντιευρω­παϊκό» – μέτωπο του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. και των Ανεξαρτήτων Ελλήνων, οι οποίοι φαίνεται να πιστεύ­ουν πραγματικά ότι η Ελλάδα μπορεί να μείνει στο ευρώ αποκηρύσσοντας περίπου μονομερώς την δανειακή σύμβαση και το μνημόνιο. Δικαιολογημένα το πρώτο μέτωπο, το «φιλοευρω­παϊκό», αναρωτιέται τι θα συμβεί όταν οι αντιμνημονιακοί προσκρούσουν στον «τοίχο» των εταίρων, για τους οποίους η παραμονή της Ελλάδας στο ευρώ χωρίς το μνημόνιο δεν συζητείται ούτε ως αστείο. Δεν φαίνε­ται, ωστόσο, να συνειδητοποιούν ότι το ίδιο ερώτημα αφορά και τους ίδιους (τους «φιλοευ­ρωπαίους»): τι θα γίνει, δηλαδή, όταν αρχίσει να διαφαίνεται ότι οι συνθή­κες στην Ευρώπη δεν γίνονται ευνοϊκότερες; Τι θα γίνει όταν η Γερμανία απλά θα επιμένει επ΄ αόρι­στον στην συνέχιση της λιτότητας, ίσως με εντελώς ήσσονος σημασίας μικροτροποποιή­σεις; Τι θα γίνει όταν, ακόμη κι αν τα πράγματα φθάσουν στο απροχώρητο, με την Ισπανία και την Ιτα­λία να χρήζουν πλέον κι αυτές διάσωσης, η Γερμανία απλά θα αποφασίσει ότι την συμ­φέρει πε­ρισσότερο να αποχω­ρήσει η ίδια από την ευρωζώνη από το να δώσει ιλιγγιώδη ποσά για την σωτηρία των χωρών αυτών;

Απαντήσεις δεν είναι, φυσικά, δυνατόν να δοθούν, όταν τα ίδια τα ερωτήματα δεν τίθενται καν. Κατά πάσα πιθανότητα, η ελπίδα των «φιλοευρωπαϊκών» δυνάμεων για την σταδιακή αλλαγή του ευρωπαϊκού τοπίου είναι το ίδιο ουτοπική και φρούδα με την «αντιμνημονιακή» ψευδαί­σθηση της παρα­μονής της Ελλάδας στο ευρώ χωρίς το μνημόνιο. Εάν αυτό ισχύει, τότε αντί για τις διάφορες κυβερνήσεις «συνεργασίας», «εθνικής ενότητας», «οικουμενικές», κλπ. που συζη­τούνται, η πιο ενδεδειγμένη – πιθανώς η μοναδική – λύση για την Ελλάδα αυτή την στιγμή θα ήταν η συγκρότηση κυβέρνησης προσωπικοτήτων (κατά βάσιν εξωκοινοβουλευτικών) με συ­γκεκριμένα χαρακτηριστικά και συγκεκριμένο σκοπό. Ως προς τα χαρακτηριστικά τους, είναι αναγκαίο μεταξύ των προσωπικοτήτων να υπάρχουν α) οικονομολόγοι εγνωσμένης αξίας και διεθνούς κύρους (όχι κατ΄ ανάγκην αποκλειστικά Έλληνες), που να έχουν εξαρχής εκφράσει κριτική στάση απέναντι γενικότερα στην ευρωπαϊκή «πολιτική» διάσωσης και να έχουν εμπειρία μελέτης/διαχείρισης κρίσεων, β) τόσο οικονομολόγοι όσο και λοιπές προσωπικότητες, που να μην είχαν ως τώρα στενές σχέσεις με το ελληνικό κομματικό κράτος και το παλαιό σύστημα εξουσίας και γ) προσωπικότητες εγνωσμένης εμπειρίας, αξίας και ικανότητας στην διαχείριση θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, διπλωματίας και άμυνας.

Η κυβέρνηση αυτή, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί τύπου Μόντι, αλλά με μάλλον αντίθετο σκοπό από αυτήν, πρέπει να επιφορτιστεί με μία συν μία αποστολές. Πρώτον, να ισοσκελίσει το συντομότερο το πρωτογενές έλλειμμα του προϋπολογισμού (περίπου 4, 5 δις) με τρόπο που θα αφήσει κατά το δυνατόν ανέγγιχτα τα χαμηλότερα οικονομικά στρώματα. Εδώ θα παίξει ρόλο τόσο η γνώση και ικανότητα των οικονομολόγων όσο και το γεγονός ότι θα είναι αδέσμευτοι από τις διαπλοκές του κομματικού κράτους και θα μπορούν να χτυπήσουν και ψηλά, όχι μόνο χαμηλά. Με ισοσκελισμένο τον προϋπολογισμό η κυβέρνηση θα μπορούσε τότε να αρνηθεί, όπως πρότεινε πρόσφατα ο καθηγητής Γ. Βαρουφάκης, να λάβει οποιαδήποτε επιπλέον δόση του πακέτου διάσωσης, αν δεν γίνει ριζική αναθεώρηση – υπό ευρωπαϊκό πρίσμα, όχι μόνον υπό ελληνικό – της ευρωπαϊκής διαχείρισης της κρίσης. Σε αντίθεση, όμως, με ό,τι δείχνει να πι­στεύει και ο ίδιος ο Γ. Βαρουφάκης, είναι εξαιρετικά αμφίβολο ότι το ευρωπαϊκό (δηλ. το γερμα­νικό) τοπίο θα αλλάξει προς θετική κατεύθυνση. Μπορεί κανείς να αλλάξει κάτι που κάνει ή κάτι που λέει, δεν είναι, όμως, εύκολο να αλλάξει κάτι που είναι…Συνεπώς, η Ελ­λάδα πρέπει ήδη να προετοι­μάζεται για αυτό που είναι το πιθανότερο να συμβεί: την εθελου­σία έξοδο της Γερμανίας από την ζώνη του ευρώ, όταν καταρρεύσει και ο υπόλοιπος ευρωπαϊ­κός νότος. Πάλι εδώ θα παίξει κρίσιμο ρόλο η ικανότητα των προσωπικοτήτων, καθώς και η γνώση και εμπειρία τους σε θέματα νομισματικών κρίσεων, μέσω της οποίας θα μπορούσε να επιτευ­χθεί μια όσο το δυνατόν ομαλότερη μετάβαση στο νέο εθνικό νόμισμα. Την ίδια στιγμή, οι διαθέ­σεις όσων εκτός των τει­χών θα έβλεπαν με καλό μάτι το να περάσει η Ελλάδα μια περίοδο από­λυτης κατάρρευσης και χάους θα μπορούσαν να αποθαρρυνθούν από την παρουσία προ­σωπι­κοτήτων υψηλού βεληνε­κούς, εμπειρίας κι αποφασιστικότητας στα υπουργεία εξωτερικών και άμυνας.

Το σενάριο που περιγράψαμε θυμίζει λίγο το ευαγγελικό «και οι έσχατοι έσονται πρώτοι». Όταν ο Αρμαγεδδώνας της διάλυσης του ευρώ χτυπήσει την γερμανόπληκτη νότια Ευρώπη, καθώς και την Γαλλία, η χώρα εκείνη, όπου κατεξοχήν θα περίμενε κανείς να συναντήσει μοιραίους πολιτικάντη­δες του χειρίστου είδους, θα είναι η καλύτερα προετοιμασμένη για να αντιμετωπίσει τις περιστά­σεις. Καλύτερα ίσως ακόμη και από αυτούς που δεν διστάζουν να διακηρύσσουν με την βαρβαρική θρασύτητα του Γαλάτη Βρέννου πόσο καλά προετοιμάζονταν οι ίδιοι όλον αυτό τον καιρό – προφανώς στο πλαίσιο της ευ­ρωπαϊκής «αλληλεγγύης» – για την πιθανότητα εξό­δου της Ελλάδας από την ζώνη του ευρώ…

  1. Μαΐου 19, 2012 στο 10:22

    Συμφωνώ ως προς το εξής: οφείλεις να προετοιμάζεσαι και να σχεδιάζεις εναλλακτικές για όλα τα πιθανά ενδεχόμενα, και οφείλεις να το κάνεις με σοβαρό τρόπο.
    Κατά τα λοιπά δεν αποκλείω και εγώ το σενάριο της διάλυσης της ευρωζώνης με αποχώρηση της Γερμανίας. Θα έχει προηγηθεί όμως νομίζω ο εξαναγκασμός της Ελλάδας σε αποχώρηση και η στοχοποίηση της ως μαύρο πρόβατο. Δίνουν την εντύπωση ότι μας εξωθούν με κάθε τρόπο να φύγουμε μόνοι μας (πρόσφατη ωμή παρέμβαση Μέρκελ με τα περί δημοψηφίσματος). Εξακολουθώ να πιστεύω ότι δεν πρέπει να τους κάνουμε τη χάρη.

  2. Μαΐου 19, 2012 στο 11:08

    Έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί τα πράγματα, ίσως ένας καλός λόγος για να μην τραβήξουμε μόνοι μας την κατάσταση στα άκρα είναι η πιθανότητα να λειτουργήσουν ως από μηχανής θεός οι εξελίξεις σε Ισπανία και Ιταλία. Αν/όταν η εκεί κατάσταση εκτραχυνθεί περαιτέρω, τότε μια συνολική ευρωπαϊκή λύση θα καταστεί αναπόφευκτη – είτε ως ριζική αλλαγή πλεύσης της ευρωζώνης (αμοιβαιοποίηση των χρεών, ευρωομόλογα, κλπ.) είτε ως συνολική, συντεταγμένη έξοδος όλων από το ευρώ.
    Το στοιχείο που περιπλέκει τα πράγματα είναι η…απαράμιλλη ευστροφία της…μαντάμ Μέρκελ και των κύκλων της. Δεν έχουν καταλάβει, δηλαδή, ότι – υπό μία έννοια – χάρη τους κάνουμε μάλλον μένοντας στο ευρώ, αφού αν βγούμε, θα πρέπει να πληρώσουν τα σπασμένα του ντόμινο που θα ακολουθήσει. Δυστυχώς η Ευρώπη είναι αιχμάλωτη ενός γίγαντα με μυαλό μικρού παιδιού, όπως είχε πει κάποτε και ο Πάγκαλος. Και το ακόμα χειρότερο είναι ότι, ως γνωστόν, η βλακεία είναι ανίκητη (εξού και κάποιοι που κερδίζουν πάντα στο τέλος, κατά την παλαιά ποδοσφαιρική ρήση)…

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: