Αρχική > Ανθρωπολογικά, Ιστορικά, Πολιτικά > Οι ουτοπικές Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης

Οι ουτοπικές Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης

«Αν στην παρούσα κρίση οι Έλληνες της Ευρώπης εθεωρούντο πρώτα Ευρωπαίοι και μετά Έλ­ληνες, όπως και οι Έλληνες της Αμερικής είναι πρώτα Αμερικανοί και μετά Έλληνες, και η Ελ­λάδα ως μία από τις 17 πολιτείες της ΕΕ και όχι ως ΞΕΝΟ κράτος, δεν θα είχαμε κρίση, όπως δεν έχουν οι ΗΠΑ λόγω του ότι η Καλιφόρνια δεν τα πάει καλά στα οικονομικά της». Ρήσεις και απόψεις περί της Ενωμένης Ευρώπης, όπως αυτή (σχόλιο εδώ), δεν διατυπώνονται τα τελευταία χρόνια μόνον σε σχόλια αναγνωστών στο διαδίκτυο, αλλά εκ­φράζονται και από στόματα ή πένες ανθρώπων με δημόσιο λόγο. Προ καιρού, άλλωστε, ο απερχόμενος Αντιπρόεδρος εξέφρασε την προσήλωσή του στο όραμα των Ηνωμένων Πολι­τειών της Ευρώπης, ενώ άλλο επι­φανές στέλεχος του ιδίου χώρου δήλωσε ότι η Ευρώπη βρίσκε­ται αυτή τη στιγμή περίπου στην φάση που βρισκόταν η Αμερική (οι μεταγενέστερες Η.Π.Α.) πριν 150 χρόνια.

Η ευκολία, με την οποία γίνεται εσχάτως η σύγκριση μεταξύ των Η.Π.Α. και της (Ενωμένης) Ευρώπης αφήνει πιθανότατα μια περίεργη γεύση ακόμη και σε ανθρώπους που δεν είναι απα­ραίτητα ευρωσκεπτικιστές. Όσοι, τώρα, ανήκουν στην τελευταία αυτή κατη­γορία μάλλον βλέ­πουν να δικαιώνονται οι πιο απαισιόδοξες εκτιμήσεις τους. Διαπιστώνουν, δη­λαδή, ότι το όραμα της λεγόμενης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και μαζί με αυτό η μοίρα περίπου 500 εκατομ­μυρίων κατοίκων της Ευρώπης μοιάζει συχνά να έχει αφεθεί έρμαιο ενός συστήμα­τος ιδεολογη­μάτων, ευσεβών πόθων και ουτοπικών στόχων με ιδιαίτερα έκδηλο τον απλουστευ­τικό ή και απλοϊκό του χαρακτήρα. Διότι μόνον με αυτό τον τρόπο θα μπορούσε κανείς να αρ­χίσει να περιγράφει τον άστοχο χαρακτήρα της σύγκρισης μεταξύ των Η.Π.Α. και της Ε.Ε., του­λάχιστον ως προς την ιστορική εξέλιξη και προοπτική τους. Η αστοχία αυτή μπορεί να τεκμη­ριωθεί μάλλον εύκολα με πολλά επιχειρήματα και δεδομένα, ορι­σμένα εκ των οποίων θα δούμε ευθύς αμέσως.

Η.Π.Α. – Η.Π.Ε.: Βίοι παράλληλοι ή βίοι αντίθετοι;

Η προσπάθεια ανάδειξης των εξόφθαλμων διαφορών ανάμεσα στην Ευρώπη/Ε.Ε. και τις Η.Π.Α. είναι ενδιαφέρον να ξεκινήσει από το ζήτημα του χρονικού βάθους της ιστορικής και πολιτιστικής τους εξέλιξης. Στην Αμερική το χρονικό βάθος της παρου­σίας των Ευρωπαίων που τε­λικά συγκρότησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι περίπου 500 χρόνια, ενώ ακόμη πιο πρόσφατη είναι η διαμόρφωση του ίδιου του κράτους. Πόσο είναι το αντίστοιχο χρονικό βάθος της παρου­σίας των Ευρωπαίων στην ίδια την Ευ­ρώπη; Εάν εδώ αποπειραθεί κα­νείς να δώσει απόλυτους αριθμούς θα εμπλακεί σε μια συζήτηση που σε αυτή τη φάση δεν μπο­ρεί να γίνει στα πλαίσια μιας ανάρτησης. Γι΄ αυτό τον λόγο είναι καλύτερα να απαντήσει κανείς την ερώτηση με λίγο διαφορετικό τρόπο. Το χρονικό βάθος της παρουσίας των σημερινών Ευ­ρωπαίων στην γηραιά ήπειρο ισούται με τον χρόνο διαχωρισμού ενός αρχικού και κάποτε κοι­νού γλωσσικού περιβάλ­λοντος, το οποίο η επιστήμη ονομάζει πρω­τοϊνδο­ευρωπαϊκό, στις πε­ρισσότερες από τις σημερι­νές ευρωπαϊκές γλώσσες. Για την καλύτερη κατα­νόηση αυτού του φαινομένου ας σκεφτούμε το εξής παράδειγμα: πόσος χρόνος θα χρεια­ζόταν προκειμένου από το κοινό γλωσσικό περιβάλ­λον της αμερικανικής αγγλικής γλώσσας, που ομι­λείται σήμερα στις Η.Π.Α., να προκύψει ένας διάδοχος γλωσσικός χάρτης, στο πλαίσιο του οποίου π.χ. στην Αρι­ζόνα και στο Οχάιο να ομι­λούνται γλώσσες που θα απέχουν τόσο με­ταξύ τους όσο π.χ. τα ιτα­λικά και τα πολωνικά στην Ευρώπη; Κάτι τέτοιο, βεβαίως, είναι μάλ­λον δύσκολο να συμβεί ποτέ στην περίπτωση των αμε­ρικανικών πολιτειών, ακριβώς επειδή οι περιοχές αυτές αποτελούν κομμάτι ενός σύγχρονου, ενιαίου κράτους, στο πλαίσιο του οποίου η χρήση και διατήρηση της κοινής γλώσσας προάγεται με πολλούς τρόπους-πτυχές του σύγχρονου πολιτισμού (π.χ. εκπαιδευτικό σύστημα, μέσα μαζι­κής ενη­μέρωσης, κλπ.). Και με αυτό τον τρόπο παίρνει κανείς ίσως και μια ιδέα για το σε ποιες εποχές ανάγονται πιθανώς οι διαδικασίες διαχωρισμού του ευρωπαϊκού κλάδου των ινδοευρω­παϊκών γλωσσών.

Η γλωσσική αυτή προβληματική είναι αλληλένδετη με το ζήτημα της γεωγραφικής διασποράς ή ομαδοποίησης των πληθυσμών στις δύο περιοχές που εξετάζουμε. Στις Η.Π.Α. έχουμε να κά­νουμε με κατά βάσιν αναμεμειγμένους πληθυσμούς Ευρωπαίων αποίκων, οι οποίοι κάποια στιγμή οργανώθηκαν με έναν κοινό γλωσσικό και εν πολλοίς και πολιτιστικό άξονα, αυτόν της αγ­γλοσαξονικής κουλτούρας. Φυσικά υπάρχουν σε πολλές πολιτείες και αλλόγλωσσοι πληθυ­σμιακοί θύλακες (π.χ. ισπανόφωνοι, κινέζοι), όπως, άλλωστε, και σε κάποιες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. οι Τούρκοι στην Γερμανία). Αυτό, όμως, δεν αλλάζει το γεγονός ότι, όπως ακριβώς και στην Γερμανία ή την Γαλλία, υπάρχει και στις Η.Π.Α. μια κυρίαρχη γλώσσα και κουλτούρα. Αν θέ­λουμε να μεταφέρουμε αυτή την εικόνα στην Ενωμένη Ευρώπη, θα έπρεπε να φανταστούμε τις ευρωπαϊ­κές χώρες-πολιτείες να έχουν σε ποσοστό περίπου 80% κοινή γλώσσα (ποια θα ήταν άραγε αυτή με δεδομένο ότι δεν υπάρχει γλώσσα «ευρωπαϊκή»; Εκτός αν ως «ευρωπαϊκή» νοού­νται τα…σπαστά αγγλικά των αξιωματούχων της Ε.Ε.), καθώς και αναμεμειγμένους τους πλη­θυ­σμούς σε πολλά σημεία της ομοσπονδίας τους. Κάτι τέτοιο, όμως, είναι δύσκολο να το φαντα­στεί κανείς, αφού σε αντίθεση με τις Η.Π.Α. στην Ευρώπη έχουμε συγκεκριμένες και δια­κρι­τές πολιτιστικές ζώνες με μακραίωνη ιστορία και εξέλιξη, δηλαδή περιοχές με πληθυσμούς συμπαγείς ως προς την γλωσσική και πολι­τιστική τους ταυτότητα.

Αρκετοί θα προσέθεταν εδώ και τον παράγοντα της διαφορετικής εθνικής ταυτότητας και συνεί­δησης: ομοιομορφία στις Η.Π.Α., σαφής ποικιλομορφία στην Ευρώπη. Ωστόσο, η μεταφορά της συζήτησης σε αυτό το πεδίο είναι πιθανώς παραπλανητική. Χώρες, όπως π.χ. η Αυστρία και η Γερμανία, ή η Ολλανδία και η Δανία, έχουν πληθυσμούς με διαφορετική εθνική συνείδηση, ανή­κοντες, όμως, σε μια κοινή πολιτιστική ζώνη, αυτή των γερ­μανικών γλωσσών. Και, όπως άλλω­στε αναδεικνύεται και από την τρέχουσα αρχιτεκτονική και εξέλιξη της κρίσης του ευρώ, οι πο­λιτιστικές αυτές διαφοροποιήσεις είναι πολύ πιο κρίσιμος πα­ράγοντας για την βιωσιμότητα της ιδέας της ενωμένης Ευρώπης από ό,τι οι εθνικές συνειδήσεις ή και οι διαφόρων μορφών εθνικι­σμοί. Θα μπορούσε, μάλιστα, να παρατηρήσει κανείς ότι η οπτική που θέλει τις εθνικές συνειδή­σεις (ή το έθνος-κράτος) ως μοναδική πιθανή τροχοπέδη για το ευρωπαϊκό όραμα είναι μάλλον αισιόδοξη για το όραμα αυτό. Και τούτο διότι οι εθνικές συ­νειδήσεις είναι πολύ πιο «εύπλαστες» από τις βαθύ­τερες πολιτιστικές καταβολές. Αυτό αποδει­κνύεται από το ότι στην πορεία της ιστορίας πολύ συχνά λαοί-ομιλητές της ίδιας γλώσσας έχουν υποστεί μεταβολές στην εθνική/κρατική τους ταυτότητα ή σε συγκεκριμένα συστατικά της. Για παράδειγμα, ένας Ιταλός κάτοικος της Το­σκάνης στην Αναγέννηση δεν είχε ακριβώς την ίδια εθνική συνείδηση με έναν Ιταλό που κατοί­κησε στην ίδια περιοχή τον 20ό αιώνα, αν και αμφότεροι υπήρξαν φορείς της ίδιας γλωσσικής, θρησκευτικής και ευρύτερης πολιτιστικής κουλ­τούρας. Η εθνική ταυτότητα έχει σαφώς πιο μι­κροϊστορική και ενίοτε επιφανειακή διάσταση από τις πιο μακροχρόνιες και βαθιές γλωσσοπολι­τισμικές ιδιομορφίες. Συνεπώς υποβαθμίζοντας κανείς συνειδητά ή ασυνείδητα τις πολιτιστικές διαφοροποιήσεις εντός της Ευρώπης στο επί­πεδο των εθνικών συνειδήσεων μπορεί πράγματι να δει μια προοπτική στο όραμα της ευρωπαϊ­κής ολοκλήρωσης, αφού ο ρευ­στός πα­ράγοντας της εθνικής αυτοσυνειδησίας μπορεί (με λίγη δουλειά) να μεταλλαχθεί καταλ­λήλως, ώστε π.χ. να αισθανόμαστε πλέον όλοι πρώτα Ευρωπαίοι και μετά Έλληνες, Γάλλοι, Γερμανοί, κλπ. Αντιθέτως, «διαβάζοντας» κανείς τον ευρωπαϊκό χάρτη υπό το πρίσμα των γλωσσοπολιτι­σμικών ομαδοποιήσεων, π.χ. τις συμπαγείς ζώνες των γερμανικών, σλαβικών ή λατινογενών γλωσσών και λαών, αποκομίζει μια εικόνα, η οποία σε κάθε περίπτωση διαφέρει ριζικά από αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Η διαφορετική έκταση και ποιότητα της γλωσσοπολιτισμικής ποικιλομορφίας στην Αμερική και την Ευρώπη μπορεί, μάλιστα, να περιγραφεί με την χρήση δύο όρων που η ιστο­ρικοσυγκριτική γλωσσολογία έχει προσλάβει από την πληθυσμιακή βιολογία (π.χ. σε βιβλία όπως αυτό): residual (ή reten­tion ή mosaic) zone και spread zone, με τον πρώτο όρο να δηλώνει τις περιοχές που (ασχέτως του μεγέθους τους) παρουσιάζουν την μέγιστη διαφοροποίηση και τον δεύτερο όρο να δηλώνει τις περιοχές, όπου κάποια στιγμή εξαπλώθηκαν μόνο μερικά στοιχεία από την αρχική ποικιλο­μορφία της δικής τους πολιτιστικής «residual zone». Παρά την εκ πρώτης όψεως εικόνα παν­σπερμίας και «πολυπολιτισμού» που δίνουν οι Η.Π.Α. και άλλα σημεία της Αμερικής (π.χ. Κα­ναδάς), αν λάβει κανείς υπόψη τις επίσημες γλώσσες της ηπείρου, που είναι και αυτές, οι οποίες συγκεντρώνουν και σταδιακά «συγχωνεύουν» ένα υψηλό ποσοστό ομιλητών, θα διαπιστώσει ότι αυτές είναι μόνον ένα μικρό ποσοστό των ευρωπαϊκών γλωσσών. Κατά συνέπεια, πίσω από το πολυφυλετικό και πολυεθνικό μωσαϊκό της Αμερικής και των Η.Π.Α. έχουμε στην πραγματικό­τητα μια πολιτιστική «ζώνη διασποράς» (spread zone) ορισμένων μόνον στοιχείων της αντίστοι­χης ποικιλομορφίας στην Ευρώπη. Με αυτό τον τρόπο καταδεικνύεται και πάλι πόσο επιφα­νειακές και έωλες είναι οι συγκρίσεις μεταξύ των Η.Π.Α. και της Ευρώπης, όπως αυτές επιχει­ρούνται από πολλούς πολιτικούς παράγοντες, αναλυτές ή και λιγότερο επώνυμους οπαδούς του οράματος της πλήρους ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Οι Η.Π.Α. δεν είναι, βεβαίως, το μοναδικό μοντέλο δημιουργίας ενός ευρύτερου κρατικού μορ­φώματος με (αρχικώς) πολυεθνικά και πολυπολιτισμικά πληθυσμιακά συστατικά. Ούτε η μακροχρόνια διαδικασία βαθμιαίας γλωσσοπολιτισμικής απόκλισης από ένα αρχικώς κοινό περιβάλλον, όπως αυτή απαντά στην περίπτωση της Ευρώπης, είναι ένας παράγοντας οπωσδήποτε απαγο­ρευτικός για την συγκρότηση τέτοιου είδους κρατικών οντοτήτων. Αυτός είναι ο λόγος που κά­ποιοι τουλάχι­στον εκ των θιασωτών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, αναγνωρίζοντας ίσως τον μάλ­λον ατυχή χαρακτήρα της σύγκρισης του εγχειρήματος με την περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, παραπέμπουν συχνά σε κάποια άλλα σημεία του πλανήτη, ιδίως στις αναδυόμε­νες οι­κονομίες της Κίνας και της Ινδίας. Η σύγκριση της Ευρώπης με τις δύο αυτές περιοχές θα είναι το θέμα της επόμενης ανάρτησης.

  1. Μαρτίου 25, 2012 στο 20:03

    Προσωπικά συμμερίζομαι το (πιθανότατα) ουτοπικό όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης, ίσως όχι κατ’ ανάγκην υπό την έννοια ενός κρατικού μορφώματος. Το κείμενο σου είναι όμως σημαντικό γιατί αναδεικνύει την έννοια και τη σημασία της γλωσσο-πολιτισμικής ταυτότητας.

  2. Μαρτίου 26, 2012 στο 10:59

    Υπάρχουν όντως πολλοί λόγοι για τους οποίους το εγχείρημα μιας (σε κάποια μορφή) ενωμένης Ευρώπης θα μπορούσε να αποτελέσει μια θετική εξέλιξη. Αυτό που προσπάθησα να εκθέσω σε αυτό το κείμενο είναι κυρίως ο απλουστευτικός χαρακτήρας μιας συγκεκριμένης, τρέχουσας αντίληψης περί ενωμένης Ευρώπης (αυτής που παραλληλίζει την τελευταία με τις Η.Π.Α.). Όπως ίσως θα καταδειχθεί και στο επόμενο κείμενο, όπου θα γίνει σύγκριση της Ευρώπης με τα μεγάλα ασιατικά κράτη, το εγχείρημα ενοποίησης στην περίπτωση της γηραιάς ηπείρου απαιτεί πιθανώς μια πολύ πιο σύνθετη αρχιτεκτονική, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις ευρωπαϊκές ιστορικές και πολιτισμικές ιδιομορφίες με πολύ πιο ουσιαστικό τρόπο από ό,τι ως τώρα.

  3. theo
    Απριλίου 6, 2012 στο 12:35

    ΔΕΝ ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ ΑΥΤΟΙ ΕΙΝΑΙ ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΟΥΤΟΠΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Η.Π.Ε.ΝΑΙ ΘΕΛΕΙ ΔΟΥΛΕΙΑ ΑΛΛΑ ΤΟ ΕΠΙΤΑΣΕΙ Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΜΙΑ ΕΝΩΣΗ ΩΣΤΕ ΝΑ ΜΠΟΡΕΣΟΥΜΕ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΟΥΜΕ ΥΠΕΡΔΥΝΑΜΕΙΣ ΟΠΩΣ ΟΙ Η.Π.Α Η ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ Η ΚΙΝΑ ΟΠΟΥ ΟΙ 2 ΠΡΩΤΕΣ ΕΧΟΥΝ ΠΑΡΕΜΒΕΙ ΠΑΜΠΟΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ ΜΑΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΜΑΣ.ΑΛΛΙΩΣ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΣΟΥΝ ΝΑ ΜΑΣ ΚΑΝΟΥΝ Ο,ΤΙ ΘΕΛΟΥΝ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΟΥΜΕ.

  4. Απριλίου 6, 2012 στο 12:50

    Έχεις δίκιο ότι δεν είναι μόνον αυτοί οι λόγοι που καθιστούν δύσκολη την δημιουργία των Η.Π.Ε. Υπάρχουν και μερικοί άλλοι που θα αναφερθούν στην επόμενη ανάρτηση. Και φυσικά, ακόμα κι εγώ δεν διαφωνώ ότι θα ήταν από πολλές απόψεις ευκταία η συγκρότηση της/μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πρόβλημα είναι κυρίως η σχέση ανάμεσα στο ευκταίο και το εφικτό. Διότι, ακόμη κι αν έχουμε δίκιο ότι η Ε.Ε. πρέπει να υπάρχει, αν δεν εξετάσουμε ρεαλιστικά, αν είναι γενικά εφικτό να υπάρξει, τότε επιδιώκουμε το «πρέπει» χωρίς το «μπορεί». Και αυτό είναι κάτι που μπορεί να γίνει επικίνδυνο…

  5. anonimos
    Απριλίου 6, 2012 στο 16:28

    ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΠΑΡΑΚΑΛΕΣΩ ΤΟΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ,ΕΠΕΙΔΗ ΘΑ ΗΤΑΝ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ, ΝΑ ΒΑΛΕΙ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΝ ΘΕΛΟΥΝ ΜΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΤΩΝ Η.Π.Α ΜΕ Ο,ΤΙ ΑΥΤΟ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ.ΝΑΙ Η ΟΧΙ ΚΑΙ ΒΕΒΑΙΑ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΕΝΑ ΝΑ ΨΗΦΙΖΕΙ ΜΟΝΟ ΜΙΑ ΦΟΡΑ.

  6. Απριλίου 6, 2012 στο 16:54

    Δεν έχω δυστυχώς τεχνική δυνατότητα για κάτι τέτοιο, αλλά πιστεύω ότι οι περισσότερες απαντήσεις εδώ στην Ελλάδα θα ήταν θετικές (δηλ. υπέρ της ομοσπονδιακής Ευρώπης στα πρότυπα των Η.Π.Α.). Δεν ξέρω αν θα συνέβαινε το ίδιο και σε όλες τις χώρες της Ε.Ε., με δεδομένο π.χ. ότι μόνον σε 2 από τις 17 χώρες της ευρωζώνης έγινε δημοψήφισμα ειδικά για την ενσωμάτωνση της χώρας στο ευρώ (και όχι γενικά ή ως «πακέτο» στην Ε.Ε.). Σε κάθε περίπτωση, η προβληματική της διαφοράς ανάμεσα στο επιθυμητό και το εφικτό θα παρέμενε παρούσα.

  7. ΑΝΩΝΥΜΟΣ
    Απριλίου 8, 2012 στο 14:46

    ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΜΠΕΙΤΕ ΕΔΩ http://europeansuperpower.wordpress.com/ ΚΑΙ ΝΑ ΨΗΦΙΣΕΤΕ ΑΝ ΕΠΙΘΥΜΕΙΤΕ ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ(ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΕΥΡΩΠΗΣ).ΨΗΦΙΣΤΕ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΛΕΕΙ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ.Η ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ.ΠΕΙΤΕ ΚΑΙ ΦΙΛΟΥΣ ΣΑΣ ΝΑ ΨΗΦΙΣΟΥΝ.

  8. npo
    Μαΐου 28, 2016 στο 00:50

    Βλέπεις Θοδωρή?
    Φόρεσε και την σημαία ο υπεραισιόδοξος ανώνυμος συμπατριώτης 🙂
    Η ιστορία πάντως λέει πως τέτοιες ενώσεις έγιναν μόνο μέσα απο πόλεμο και αίμα. Και δεν μιλάω για πόλεμο που τον σιχαθήκαμε, αλλά για πόλεμο που επέβαλε μια εξουσία.

    Κάποιος μπορεί να πει βέβαια πως για όλα υπάρχει η πρώτη φορά. Κάποιος αφελής θα πρόσθετα. Μήπως είμαι κυνικός ρε συ? :p

  9. Μαΐου 30, 2016 στο 11:21

    Είναι δυστυχώς αλήθεια ότι στην ιστορία μεγάλες υπερεθνικές και υπερ-πολιτισμικές ενώσεις δεν έγιναν χωρίς πόλεμο και αίμα. Το ερώτημα (και η «αισιόδοξη» προοπτική για την πλήρη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση) είναι μήπως τα δύο αυτά στοιχεία υπάρχουν και στην εποχή μας, απλώς σε διαφορετική μορφή…

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: